Ermənistanda sülh gündəliyi: yeni regional reallığın müəllifi İlham Əliyev oldu (TƏHLİL)
Xəbər verdiyimiz kimi, Ermənistanda parlament seçkilərinin qalibi Baş nazir Nikol Paşinyanın partiyası oldu.
Rəsmi məlumatlara görə, "Vətəndaş müqaviləsi” partiyası 49,81 faiz səslə birinci olub. "Güclü Ermənistan” bloku 23,29 faiz, "Ermənistan” bloku 9,94 faiz, "Çiçəklənən Ermənistan” partiyası isə 4,00 faiz səs toplayıb.
Seçkilərin nəticələrinə əsasən, yeni parlamentdə 105 deputat olacaq. "Vətəndaş müqaviləsi” 61, "Güclü Ermənistan” bloku 28, "Ermənistan” bloku 11, "Çiçəklənən Ermənistan” partiyası isə 5 mandat əldə edəcək. Beləliklə, parlamentdə 4 siyasi qüvvə təmsil olunacaq.
Ermənistanda keçirilən növbəti parlament seçkilərinin nəticələri yalnız daxili siyasi proseslərin göstəricisi kimi qiymətləndirilə bilməz. Səsvermənin yekunları son illərdə Cənubi Qafqazda formalaşan yeni geosiyasi reallıqların Ermənistan cəmiyyətində hansı səviyyədə qəbul olunduğunu nümayiş etdirən mühüm siyasi indikator rolunu oynayır.
Seçkilərin nəticələri göstərir ki, Ermənistan seçicilərinin əhəmiyyətli hissəsi ölkənin gələcəyini qarşıdurma və revanşizm siyasətində deyil, regionda sabitlik və əməkdaşlıq perspektivlərində görür. Bu baxımdan seçkilərin əsas siyasi məğzi Ermənistan daxilində hakimiyyət bölgüsündən daha çox, bölgədə son illərdə baş verən fundamental dəyişikliklərin ictimai şüurda necə əks olunması ilə bağlıdır.
Yeni reallığın müəllifi İlham Əliyev oldu
Ermənistanda formalaşan yeni siyasi atmosferi son beş ilin hadisələrindən ayrı qiymətləndirmək mümkün deyil. 44 günlük Vətən müharibəsi regionda onilliklər ərzində mövcud olmuş status-kvonu aradan qaldırdı və beynəlxalq hüququn əsas prinsiplərinin bərpasına gətirib çıxardı.
Məhz bundan sonra Ermənistan siyasi elitası və cəmiyyəti qarşısında yeni seçim yarandı: ya keçmişin uğursuz siyasətinə qayıtmaq, ya da regionda yaranmış yeni reallıqları qəbul etmək.
Bu baxımdan seçkilərin nəticələrinin formalaşmasında Prezident İlham Əliyevin həyata keçirdiyi hərbi-siyasi və diplomatik strategiyanın xüsusi rolu olduğu danılmazdır. Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü təmin etməsi, beynəlxalq hüquqa əsaslanan mövqeyini ardıcıl şəkildə müdafiə etməsi və regionun gələcəyi ilə bağlı konkret baxış ortaya qoyması Ermənistanın siyasi gündəmini köklü şəkildə dəyişdi.
Əgər Azərbaycan işğala son qoymaq istiqamətində uğurlu addımlar atmasaydı, Ermənistan daxilində sülh, sərhədlərin qarşılıqlı tanınması və ərazi bütövlüyü prinsiplərinin prioritetə çevrilməsi də çətin görünərdi.
Qalib tərəfin sülh təşəbbüsü
Müasir beynəlxalq münasibətlər praktikasında müharibədə qalib gələn dövlətlərin əksəriyyəti əldə etdikləri üstünlüyü siyasi təzyiq alətinə çevirməyə çalışırlar. Azərbaycan isə fərqli yol seçdi.
44 günlük müharibədən sonra məhz Bakı Ermənistanla sülh müqaviləsinin bağlanmasını təklif etdi və bunun üçün konkret baza prinsipləri irəli sürdü. Sonrakı dövrdə Azərbaycan rəhbərliyi regionun gələcəyini qarşıdurma deyil, əməkdaşlıq modeli üzərində qurmağa çalışdı.
Bu siyasət təkcə diplomatik bəyanatlarla məhdudlaşmadı. Vaşinqton görüşündən sonra iki ölkə sərhədində sabitliyin qorunması istiqamətində atılan addımlar, kommunikasiya və nəqliyyat bağlantılarının açılması ilə bağlı təşəbbüslər, Ermənistanın regional layihələrə inteqrasiyası perspektivinin gündəmə gətirilməsi, vətəndaş cəmiyyəti institutları arasında təmasların genişləndirilməsi və aqressiv ritorikanın mərhələli şəkildə zəifləməsi sülh gündəliyinin praktik əsaslarını formalaşdırdı.
Nəticədə Ermənistan cəmiyyətində də qarşıdurmanın alternativsiz olmadığı barədə təsəvvür güclənməyə başladı.
Ermənistan cəmiyyəti hansı mesajı verdi?
Seçkilərin nəticələri göstərir ki, Ermənistan seçicilərinin böyük hissəsi ölkənin uzunmüddətli inkişafını regional təcriddən çıxmaqda görür.
Bu, həm də son illərdə Ermənistan daxilində müşahidə olunan mühüm düşüncə transformasiyasının göstəricisidir. Cəmiyyət tədricən anlayır ki, Azərbaycan və Türkiyə ilə münasibətlərin normallaşdırılması olmadan Ermənistanın iqtisadi inkişafı, enerji təhlükəsizliyi və nəqliyyat imkanlarının genişlənməsi ciddi çətinliklərlə üzləşəcək.
Səsvermənin nəticələri revanşist qüvvələrin cəmiyyət daxilində əvvəlki təsir imkanlarını itirdiyini də nümayiş etdirdi. Ermənistan seçicisi faktiki olaraq bölgədə yaranmış yeni geosiyasi reallığın qəbuluna üstünlük verdi.
Bakının gözləntiləri: həllini gözləyən fundamental məsələlər
Bununla belə, seçkilərin nəticələri sülh prosesinin yekun mərhələyə çatdığı anlamına gəlmir. Qarşıda hələ də həllini gözləyən fundamental məsələlər qalır.
Azərbaycanın əsas gözləntilərindən biri Ermənistanın siyasi və hüquqi sistemində Azərbaycana qarşı ərazi iddialarına əsas yaradan bütün elementlərin aradan qaldırılmasıdır. Qarabağla bağlı fəaliyyət göstərən müxtəlif strukturların, institutların və xarici ölkələrdə mövcud olan anoloji nümayəndəliklərin fəaliyyətinə son qoyulması bu baxımdan vacib addım hesab olunur.
Digər mühüm məsələ Ermənistan Konstitusiyasında Azərbaycana qarşı ərazi iddiaları ilə bağlı müddəaların dəyişdirilməsidir. Uzunmüddətli və dayanıqlı sülhün təmin olunması üçün hüquqi bazanın da yeni regional reallıqlara uyğunlaşdırılması zəruridir.
Yekun məqsəd isə iki ölkə arasında sülh müqaviləsinin imzalanmasıdır. Belə bir sənəd təkcə Azərbaycan və Ermənistan arasında münasibətlərin normallaşmasını deyil, bütövlükdə Cənubi Qafqazda təhlükəsizlik arxitekturasının yenidən formalaşmasını təmin edə bilər.
Cənubi Qafqaz üçün yeni fürsətlər
Ermənistanda keçirilən seçkilər ilk növbədə regionda son illərdə formalaşmış siyasi reallığın təsdiqi kimi qiymətləndirilə bilər. Seçicilərin verdiyi qərar göstərir ki, Ermənistan cəmiyyətinin əhəmiyyətli hissəsi qarşıdurma siyasətinin ölkəyə heç bir perspektiv vəd etmədiyini anlayır.
Bu nəticələr eyni zamanda Azərbaycanın son illərdə həyata keçirdiyi hərbi, siyasi və diplomatik strategiyanın regional proseslərə təsir gücünü də nümayiş etdirir. Qarşıdakı mərhələdə əsas məsələ seçki nəticələrinin yaratdığı siyasi imkan pəncərəsinin real sülh sazişi ilə tamamlanıb-tamamlanmayacağı olacaq.
Əgər tərəflər mövcud fürsəti düzgün dəyərləndirə bilsələr, Cənubi Qafqaz uzun illər davam edən qarşıdurma mərhələsindən əməkdaşlıq və inkişaf mərhələsinə keçə bilər./qaynarinfo.az
Goldmedia.az
Mövcüd problemlərinizi və təkliflərinizi bizə göndərə bilərsiniz. E-mail: [email protected] Telefon: (+994) 55 740 69 26



