Vağazində açan maarif çırağı: Rüstəm müəllimin şərəfli ömür yolu - FOTO+VİDEO

Dağların sədaqətli oğlu Rüstəm müəllimin Laçın sevgisi

​Goldmedia.az kollektivi xatırladır ki, bəzi ömürlər var, sadəcə bir insanın fərdi taleyi deyil, bütöv bir coğrafiyanın, tarixin və fədakarlığın aynasıdır. Belə unudulmaz ömürlərdən biri də ötən əsrin ortalarında Laçın dağlarında elmin, maarifin çırağını yandıran gənc bir müəllimin – Rüstəm Həsən oğlu Həsənovun hekayəsidir.

​18 iyul 1929-cu ildə Qazax rayonunun Aşağı Əskipara kəndində, bəy nəslindən olan Həsən ağanın ocağında dünyaya göz açan Rüstəmin uşaqlığı sovet rejiminin amansız rüzgarları ilə başlayır. Atası Həsən ağa siyasi təqiblərdən qorunmaq üçün qaçaq düşsə də, xaincəsinə güllələnir. "Ağa oğlu", "qaçaq övladı" damğası ilə hər şeyi əllərindən alınan bu kiçik uşaq, anası Səkinə xanımın xeyir-duası və tək çıxış yolu kimi göstərdiyi təhsil işığına sığınır.

​Müharibənin acı illərində arxa cəbhədə göstərdiyi igidliyə görə gənc yaşda medalla təltif olunan Rüstəm, 22 km məsafədəki Qazax internat məktəbində təhsilini davam etdirir. Nimdaş paltarı, ayağındakı çarığı ilə çətinliklərdən utanmır, əksinə, gecə-gündüz oxuyaraq Bakı Dövlət Universitetinin hüquq fakültəsinə qəbul olur. Lakin sovet sisteminin keçmişi ona burada da mane olur; bəy oğlu olduğu üçün hüquqdan uzaqlaşdırılıb tarix fakültəsinə keçirilir. Gündüzlər oxuyub, gecələr ağır şəraitdə işləyən Rüstəm universiteti uğurla bitirir.

​

​Universiteti bitirdikdən sonra gənc tarixçinin qismətinə Laçın rayonu düşür. Öz doğma Əskiparası kimi dağlar qoynunda yerləşən bu diyarı Rüstəm müəllim ilk gündən doğma yurdu kimi sevir. 1955-1969-cu illər ərzində Laçın rayonu Vağazin kənd orta məktəbinin müəllimi və direktoru kimi fəaliyyət göstərən gənc pedaqoq, təkcə uşaqlara dərs keçmir, həm də kəndin infrastrukturunun yaxşılaşdırılması, yerli kadrların yetişməsi üçün var gücü ilə çalışır.

​Çox keçmir ki, onun ömür-gün yoldaşı – əslən Qazağın Dağkəsəmən kəndindən olan Lüba müəllimə də bu fədakarlığa qoşulur. Bu gənc müəllim ailəsi yerli əhalinin səmimiyyətini, mərdliyini və qonaqpərvərliyini elə doğma qəbul edir ki, Laçın camaatı da onları öz əzizləri bilir. Elə bu dağlar qoynunda gənc ailənin üç övladından da üçü – Ruslan, Elşən (Birinci Qarabağ müharibəsi veteranı) və Lalə (gələcəyin professoru) dünyaya gəlir. Lüba müəllimə Laçının ocağa, çörəyə, qonağa olan müqəddəs adətlərini elə mənimsəyir ki, ömrünün sonuna qədər bu ənənələri yaşadır.

​

Ailə Qazağa, ata yurduna qayıtdıqdan sonra da Laçın sevgisi Rüstəm müəllimin ürəyindən əskik olmur. O, getdiyi hər məclisdə Laçın camaatından ağızdolusu danışır, övladlarına bu insanlara qarşı tükənməz bir məhəbbət aşılayır. Fenomenal yaddaşı ilə seçilən Rüstəm müəllim Səməd Vurğundan, Hüseyn Arifdən, Bəxtiyar Vahabzadədən şeirlər deyər, el ağsaqqalı kimi hər kəsin rəğbətini qazanardı.

​1992-ci il həm Laçın, həm də Rüstəm müəllimin doğma kəndi Aşağı Əskipara iki qara xəbərlə gəlir. Hər iki yurd yeri erməni vandalizminin qurbanı olur. Əskipara məktəbi müvəqqəti olaraq Qazaxda fəaliyyətini davam etdirəndə Rüstəm müəllim və Lüba müəllimə yenidən təbaşiri əllərinə alırlar.

​Lakin məsafələr və köçkünlük illəri Laçın sevgisini qopara bilmir. Rüstəm müəllim Bakıya, qızının evinə gələndə nəvəsi Nəzrini də yanına alıb yataqxanalarda məskunlaşan laçınlıları axtarır, onlara mənəvi dayaq olurdu. Vağazin camaatı ilə əlaqələr heç vaxt qırılmır. 2012-ci ildə Rüstəm müəllim xəstələnəndə, vaxtilə dərs dediyi tələbələri – Simuzər xanım, Kalafalıq kəndindən Əhəd və həyat yoldaşı İskra xanım onu yoluxmağa gəlirlər. O duyğulu görüşdə Simuzər xanımın yanıqlı səslə oxuduğu, lakin qəhərdən tamamlaya bilmədiyi "Qarabağ şikəstəsi" həm bir haray, həm də illərin yurd həsrətinin səsi idi.

​Rüstəm müəllim və Lüba müəllimə bu dünyadan köçsələr də, onların Laçın aşiqliyi övladlarının çiyinlərində bir vəsiyyət kimi yaşayırdı. Müzəffər Ordumuzun və Ali Baş Komandanımızın sayəsində qazanılan Böyük Zəfər bu həsrətə son qoydu.

Rüstəm müəllimin qızı Lalə müəllimənin xatirələrindən:

​Bu gün Rüstəm müəllimin qızı – professor, texnika elmlər doktoru Lalə xanım Bəkirova həyat yoldaşı Elxan müəllimin dəstəyi ilə illər sonra doğulduğu azad Vağazin torpağına ayaq basarkən, sanki atasının ruhu ilə bütövləşir:

​"Vağazində – anadan olduğum azad torpaqlarda olanda ürəyim köksümə sığmırdı... O daş yaddaşı, uçuq məktəb, Novlu bulaq, Turşsu, o uca dağlar... Uşaq vaxtı atamın düzəltdirdiyi balaca səhəngimlə məktəbə atama su aparmağım kinolent kimi gözümün önündən keçdi. Atamın, anamın xatirəsini elə uca, hörmətlə xatırlayırlar ki... İndi çiyinlərimdəki o böyük yurd nisgilinin yükü azalıb."

​Lalə xanım Vağazinin o uca dağlarından, Turşsusundan, kəklikotulu çəmənlərindən topladığı və qurutduğu çiçəkləri indi bir təsəlli, bir zəfər müjdəsi kimi valideynlərinin məzarı üstünə qoymağa hazırlaşır. Bu çiçəklər təkcə bir vəfanın deyil, həm də ruhu Şuşada, Laçında, Əskiparada dincələn fədakar bir müəllimin çin olmuş ən böyük arzusunun rəmzidir.

​Ruhunuz şad olsun, Rüstəm müəllim! Dərs dediyiniz o dağlar artıq azaddır!

Xaliq Rəşidoğlu